Deniz İş Kanunu’na tabi gemiadamının kıdem ve ihbar tazminatı, İş Kanunu’ndaki işçiyle aynı mantıkla ama farklı kurallarla hesaplanır: tazminat doğuran fesih sebepleri, ihbar süreleri, kötüniyet tazminatı ve faiz ayrı düzenlenmiştir. Bu yazı bu farkları, Yargıtay kararlarıyla ve çözülmüş bir örnekle anlatır.
Gemiadamı, sözleşmesi işverence kanundaki haklı sebepler dışında feshedilirse, kendisi ücretin ödenmemesi gibi haklı bir sebeple feshederse, askerlik veya emeklilik için ayrılırsa ya da gemi kaybolur, terk edilir veya Türk bayrağından ayrılırsa her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret tutarında kıdem tazminatı alır (854 s. K. m. 20).
Süresiz sözleşmede ihbar süreleri 2, 4, 6 ve 8 haftadır; ama sözleşme, haklı sebepler dışında ilk altı ay içinde bozulamaz (m. 16). Gemiadamlarına iş güvencesi hükümleri uygulanmaz; feshin kötüye kullanılması hâlinde ihbar ücretinin üç katı kötüniyet tazminatı istenebilir.
Yargıtay’a göre gemiadamının kıdem tazminatına İş Kanunu’ndaki en yüksek mevduat faizi değil, yasal faiz uygulanır. Tazminatlar beş yıllık zamanaşımına tabidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
01Hangi kanun uygulanır?
İlk soru, gemiadamının 854 sayılı Deniz İş Kanunu‘na tabi olup olmadığıdır. Kanun, Türk bayrağı taşıyan ve 100 grostonilato ve üzerindeki gemilerde hizmet sözleşmesiyle çalışan gemiadamlarına uygulanır; aynı işverenin gemilerinin toplam tonajı 100’ü buluyorsa veya işveren beş ya da daha fazla gemiadamı çalıştırıyorsa daha küçük gemiler de kapsama girer (854 s. K. m. 1). Kapsamın ayrıntısı için: Deniz iş hukuku: gemiadamının hakları.
Yargıtay, kanunun uygulanıp uygulanmayacağının her dosyada somut olarak araştırılmasını ister. Gemiadamı aynı işverenin farklı gemilerinde farklı yıllarda çalışmışsa, işverenin o gemilere sahip olduğu dönemler, gemilerin taşıdığı bayraklar ve işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısı tespit edilerek her dönem için uygulanacak kanun ayrı ayrı belirlenmelidir.
Mahkeme, gerekçesinde bazı alacaklar için İş Kanunu’nu, bazıları için Deniz İş Kanunu’nu esas almıştı. Daire, davacının üç ayrı gemide farklı yıllarda çalıştığını belirterek her çalışma dönemi bakımından uygulanacak kanunun ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini, eksik araştırmayla hüküm kurulmasının bozma sebebi olduğunu söyledi.
Kanunun uygulandığı tespit edilirse, Yargıtay’ın ifadesiyle gemiadamının tazminat ve alacakları Deniz İş Kanunu’nun 14, 16, 20, 28, 40 ve 43. maddeleri dikkate alınarak hesaplanmalıdır (Yargıtay 9. HD, 14.03.2016, E. 2014/26860, K. 2016/5977; 15.01.2018, E. 2015/16211, K. 2018/76). Kanunda boşluk bulunan konularda, açık bir atıf yoksa İş Kanunu değil Türk Borçlar Kanunu‘nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır (Yargıtay 9. HD, 10.02.2026, E. 2025/8000, K. 2026/1068).
02Kıdem tazminatı hangi hâllerde doğar?
İş Kanunu’na tabi işçilerde kıdem tazminatı hâlâ 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14. maddesine göre ödenir. Gemiadamları için ise kıdem tazminatı Deniz İş Kanunu’nun kendi içinde, 20. maddede düzenlenmiştir.
Bu Kanuna tabi gemi adamlarının hizmet akitlerinin:
1. İşveren tarafından bu Kanunun 14 üncü maddesinin 1 inci bendinde gösterilen sebepler dışında,
2. Gemi adamı tarafından bu Kanunun 14 üncü maddesinin II nci ve III üncü bentleri uyarınca,
3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla,
4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı, yahut toptan ödeme almak amacıyla,
Feshedilmesi veya gemi adamının ölümü veya 14 üncü maddenin 4 üncü bendi sebebiyle son bulması hallerinde gemi adamının işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemi adamına 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Kanunun “14 üncü maddenin 1 inci bendi” dediği, işverenin haklı fesih sebepleridir: gemiadamının geminin hareketinden önce gemiye dönmemesi, tutukluluk veya hapis gibi sebeplerle gemide çalışmasının imkânsız hâle gelmesi, işverene karşı kanuna, sözleşmeye, denizcilik kural ve teamüllerine ya da ahlak ve adaba aykırı davranması. İşveren bu sebeplerden birine dayanarak feshederse kıdem tazminatı doğmaz; bunların dışındaki her işveren feshi kıdem tazminatı doğurur.
| Sona erme biçimi | Kıdem tazminatı | Dayanak |
|---|---|---|
| İşveren feshi, m. 14/I’deki sebepler dışında | Doğar | m. 20/1-1 |
| İşveren feshi, m. 14/I’deki haklı sebeple | Doğmaz | m. 14/I, 20 |
| Gemiadamının haklı feshi (ücretin ödenmemesi, aykırı davranış) | Doğar | m. 14/II, 20/1-2 |
| Geminin 30 günden fazla seferden kaldırılması, gemiadamının sürekli hastalığı veya engelliliği | Gemiadamı feshederse doğar | m. 14/III, 20/1-2 |
| Muvazzaf askerlik | Doğar | m. 20/1-3 |
| Emeklilik, malullük aylığı veya toptan ödeme için ayrılma | Doğar (belge şartıyla) | m. 20/1-4 |
| Geminin kaybı, terki, harp ganimeti ilanı veya Türk bayrağından ayrılması | Doğar | m. 14/IV, 20 |
| Gemiadamının ölümü | Doğar (mirasçılara) | m. 20 |
| Haklı sebep olmadan istifa | Doğmaz | m. 20 |
Emeklilik için ayrılan gemiadamının, aylık veya toptan ödemeye hak kazandığını ve bağlı olduğu kuruma başvurduğunu belgelemesi gerekir; ölüm hâlinde bu şart aranmaz (m. 20). İş Kanunu’ndaki “yaş dışındaki şartları tamamlayarak ayrılma” ve “kadın işçinin evlilik sebebiyle ayrılması” hâlleri Deniz İş Kanunu’nun sayımında yer almaz.
Belirli süreli ve sefer üzerine sözleşmeler. Sürenin dolması veya seferin bitmesi m. 20’deki sayımda ayrıca yer almaz. Uygulamada gemiadamları çoğu zaman art arda yapılan kısa süreli sözleşmelerle çalıştırılır ve işveren, sözleşmenin “süre dolduğu için kendiliğinden” sona erdiğini savunur. Bu durumda sözleşmelerin gerçekte bir bütün oluşturup oluşturmadığı ve son ilişkinin kimin iradesiyle bittiği belirleyici olur. Sözleşme türleri için: Gemiadamı iş sözleşmesi.
03Gemiadamının haklı fesih sebepleri
Gemiadamının kıdem tazminatı alarak ayrılabilmesi için feshin m. 14’ün II veya III. bendine dayanması gerekir. Bu bentler İş Kanunu’nun 24. maddesinden daha dardır ve Yargıtay, gemiadamının feshini İş Kanunu’na göre değerlendiren kararları bozmaktadır.
II – Gemiadamı tarafından: a) Ücretin kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi, b) İşveren veya işveren vekilinin gemiadamına karşı, kanuna, hizmet akitlerine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi, c) İşveren veya işveren vekilinin gemiadamına karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,
III – İşveren, işveren vekili veya gemiadamı tarafından: a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırılması, b) Gemiadamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına engel bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi,
Hallerinde feshedilebilir.
Ücretin zamanında ödenmemesi
Sözleşmeye göre aylık ücret en geç izleyen ayın ilk 10 günü içinde ödenecekti. Ödeme belgeleri, ücretlerin zaman zaman bu tarihi yaklaşık bir ay geçerek ödendiğini ve fesih tarihinde de ödeme gününün geçtiğini gösteriyordu. Daire, kıdem tazminatı talebini reddeden kararı bozdu: sözleşme gemiadamı tarafından m. 14/II-a uyarınca haklı nedenle feshedilmiştir.
Sağlık sebebiyle fesih
İş Kanunu, işin işçinin sağlığı için tehlikeli olmasını geniş bir haklı fesih sebebi olarak kabul eder. Deniz İş Kanunu ise sürekli olarak gemide çalışmaya engel bir hastalık arar. Yargıtay iki kararında, sağlık sorunları sebebiyle ayrılan gemiadamına İş Kanunu’na dayanarak kıdem tazminatı veren kararları bozmuştur:
- Nefes darlığı ve solunum sıkıntısı olan baş makinist dosyasında mahkeme, işin bu sorunları tetikleyeceği gerekçesiyle kıdem tazminatına hükmetmişti. Daire, fesih tarihi itibarıyla rahatsızlığın sürekli olarak gemide çalışmaya engel olup olmadığı konusunda sağlık kurulundan rapor alınmasını istedi (Yargıtay 9. HD, 16.06.2020, E. 2016/17899, K. 2020/5685).
- Fesih yazısına iki MR sonucu eklenen dosyada, bu belgelerden gemiadamının kanun hükmü kapsamında olduğu anlaşılamadığı için gerekirse bilirkişi raporu alınarak araştırma yapılması gerektiği belirtildi (Yargıtay 9. HD, 14.09.2020, E. 2016/25809, K. 2020/7546).
m. 14’teki fesih hakkı, karşı tarafın davranışının öğrenildiği günden itibaren 6 iş günü içinde ve her hâlde olaydan itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (m. 15). Fesih bildiriminin yazılı ve imza karşılığı yapılması ispat bakımından önemlidir (m. 47).
04Kıdem süresi: aralıklı çalışma ve farklı gemiler
Gemiadamları çoğu zaman sefer sefer, aralarla ve aynı işverenin farklı gemilerinde çalışır. Kanun bu duruma özel bir hüküm koyar.
Gemi adamlarının kıdemleri hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik gemilerinde ve hizmetinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. Geminin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde gemiadamının kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır.
Bu hükmün sınırları kanunun kendisinde çizilmiştir: aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmez (m. 20). Önceki bir dönem için kıdem tazminatı ödenmişse o dönem ikinci kez hesaba katılmaz; ödeme fesihten sonra yapılmışsa hüküm altına alınan tazminattan düşülür.
Geminin devrinde, devirden önceki kıdem tazminatından iki işveren birlikte sorumludur; devreden işverenin sorumluluğu, gemiadamını çalıştırdığı süre ve devir tarihindeki ücret seviyesiyle sınırlıdır (m. 20).
Mahkeme, yağcı olarak çalışan gemiadamının hizmetini altı ayrı döneme bölerek hesap yapmıştı. Daire; tanık beyanları, imzalı hizmet sözleşmeleri, hizmet döküm cetveli ve işe giriş-çıkış bildirgeleri birlikte değerlendirildiğinde çalışmanın kesintisiz devam ettiğinin ispatlandığını belirterek kararı bozdu. Aynı kararda, fesihten sonra “kıdem ve ihbar tazminatı” açıklamasıyla yapılan ödemenin hüküm altına alınan tazminatlardan mahsup edilmemesi de bozma sebebi yapıldı.
Belgeler: hizmet sözleşmeleri, gemiadamı cüzdanı kayıtları, SGK hizmet dökümü, işe giriş-çıkış bildirgeleri, banka dökümleri, yurt dışı giriş-çıkış kayıtları.
05Kıdem tazminatının hesabı
Hesap üç unsurdan oluşur: süre, esas ücret ve tavan.
- Esas ücret son ücrettir. Sefer, parça başına akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hâllerde son bir yılda ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama esas alınır. Son bir yıl içinde zam yapılmışsa ortalama, zam tarihi ile ayrılış tarihi arasındaki dönemden hesaplanır (m. 20).
- Ücret giydirilir. Hesaba çıplak ücretin yanında gemiadamına sağlanan para ve para ile ölçülebilen sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler de katılır (m. 20). İkramiye, düzenli ödenen primler ve benzeri ödemeler bu kapsamdadır.
- Tavan. Yıllık kıdem tazminatı tutarı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez (m. 20). Bu tutar 1 Temmuz 2026’dan itibaren 73.729,87 TL‘dir ve altı ayda bir değişir.
Kanundaki 30 günlük süre, hizmet sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle gemiadamı lehine artırılabilir; ama yıllık tutar yine tavanı geçemez (m. 20). Kıdem tazminatından doğan sorumluluk sigorta şirketlerine sigorta ettirilemez.
Veriler. Gemiadamı 10.05.2021’de işe başlamış, sözleşmesi 20.08.2026’da işverence m. 14/I’deki sebepler dışında feshedilmiş. Aylık brüt ücreti 60.000 TL; sözleşmeye göre yılda iki maaş tutarında ikramiye alıyor.
1. Süre. 10.05.2021 – 10.05.2026 arası 5 tam yıl. Kalan 10.05.2026 – 20.08.2026 arası 3 ay 10 gün, yani 100 gün.
2. Giydirilmiş ücret. İkramiyenin aylık payı 60.000 × 2 ÷ 12 = 10.000 TL. Giydirilmiş ücret 60.000 + 10.000 = 70.000 TL.
3. Tavan karşılaştırması. 70.000 TL < 73.729,87 TL; hesap giydirilmiş ücretle yapılır.
4. Hesap. 70.000 × 5 = 350.000 TL; 70.000 × 100 ÷ 365 = 19.178,08 TL. Brüt kıdem tazminatı 369.178,08 TL. Damga vergisi (binde 7,59) 2.802,06 TL düşülünce net 366.376,02 TL.
Gemiadamlarına ödenen kıdem tazminatı, İş Kanunu’na tabi işçilerde olduğu gibi gelir vergisinden istisnadır; istisna 854 sayılı Kanun’a göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamını kapsar (193 s. GVK m. 25/7-a). Genel kıdem hesabının ayrıntıları için: Kıdem ve ihbar tazminatı.
06İhbar süreleri ve ihbar tazminatı
Deniz İş Kanunu’nun ihbar düzeni İş Kanunu’ndan iki noktada ayrılır: süresiz sözleşme ilk altı ay içinde, m. 14’teki sebepler dışında bozulamaz ve süreler buna göre kademelendirilmiştir.
A) Süresi belirsiz hizmet akti, 14 üncü maddede yazılı durumlar dışında gemiadamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz.
B) Süresi belirsiz hizmet akitlerinin çözülmesinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. (…)
| Kıdem | Deniz İş Kanunu (m. 16) | İş Kanunu (m. 17) |
|---|---|---|
| 6 aydan az | Sözleşme bozulamaz (m. 14 hâlleri hariç) | 2 hafta |
| 6 ay | 2 hafta | 4 hafta |
| 6 aydan 1,5 yıla kadar | 4 hafta | 4 hafta |
| 1,5 yıldan 3 yıla kadar | 6 hafta | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 8 hafta |
Süreler asgaridir; toplu iş sözleşmesi veya hizmet sözleşmesiyle artırılabilir (m. 16/C). Bildirim şartına uymayan taraf, bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder (m. 16/D). İhbar tazminatının hesabında da kıdem tazminatındaki gibi giydirilmiş ücret esas alınır (m. 20).
Gemi seyir hâlindeyse fesih, geminin kararlaştırılan veya ilk uğrayacağı limanda emniyete alınmasına kadar uzamış sayılır (m. 17). İşveren feshi sebepleriyle birlikte yazılı bildirmek zorundadır; bildirim imkânı yoksa durum tutanakla tespit edilir (m. 18).
Gemiadamının kıdemi üç yıldan fazla olduğu için bildirim süresi 8 hafta = 56 gün. Giydirilmiş günlük brüt ücret 70.000 ÷ 30 = 2.333,33 TL. Brüt ihbar tazminatı 70.000 ÷ 30 × 56 = 130.666,67 TL. Kıdem tazminatından farklı olarak bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
07Kötüniyet tazminatı ve iş güvencesi
İş Kanunu’nun işe iade hükümleri gemiadamlarına uygulanmaz. Yargıtay bu konudaki tereddüdü 2026’da Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki bir uyuşmazlığı giderirken kesin olarak çözdü.
Uyuşmazlık, Türk bayraklı sondaj ve araştırma gemilerinde sondaj işinde çalışanların iş güvencesinden yararlanıp yararlanamayacağıydı. Daire; gemilerin 854 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki şartları taşıdığını, gemide hizmet sözleşmesiyle çalışan sondaj işçilerinin de gemiadamı olduğunu belirtti. 854 sayılı Kanun’da İş Kanunu’nun iş güvencesi hükümlerine atıf bulunmadığından bu Kanun’a tabi olanların iş güvencesi hükümlerinden yararlanması mümkün değildir. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.
Gemiadamının feshe karşı koruması bu yüzden tazminatlar üzerinden işler. Gemiadamının sendikaya üye olması, şikâyete başvurması gibi sebeplerle işten çıkarılması ve genel olarak fesih hakkının kötüye kullanıldığını gösteren durumlarda, ihbar sürelerine ait ücretlerin üç katı kötüniyet tazminatı ödenir; tarafların ayrıca tazminat isteme hakkı saklıdır (m. 16/D).
İş Kanunu’nda kötüniyet tazminatı yalnızca iş güvencesi kapsamı dışındaki işçilere tanınır ve ihbar ücretinin üç katıdır (4857 s. K. m. 17). Deniz İş Kanunu’nda ise hiçbir gemiadamı iş güvencesinden yararlanamadığı için kötüniyet tazminatı bütün gemiadamları bakımından uygulanabilir bir korumadır. Yukarıdaki örnekte kötüniyet tazminatı 130.666,67 × 3 = 392.000,00 TL olurdu.
Feshin kötüye kullanıldığını ispat yükü gemiadamındadır. Yargıtay, Deniz İş Kanunu’na tabi gemiadamının kötüniyet tazminatı davasında m. 16/D’deki koşulların bulunmadığını ve fesih hakkının kötüye kullanıldığının ispatlanamadığını belirterek ret kararını onamıştır (Yargıtay 9. HD, 19.01.2016, E. 2014/28217, K. 2016/1269). Sendika üyeliği, şikâyet, ihbar ya da tanıklık gibi olaylarla fesih arasındaki zaman ilişkisi, yazışmalar ve tanık beyanları bu nedenle önemlidir.
08Faiz, vergi, zamanaşımı ve dava
Faiz: yasal faiz
İş Kanunu’na tabi işçinin kıdem tazminatına, gecikme hâlinde mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir (1475 s. K. m. 14). Deniz İş Kanunu’nda böyle bir hüküm yoktur. Yargıtay bu nedenle, gemiadamının kıdem tazminatına en yüksek mevduat faizi uygulanmasını bozma sebebi saymaktadır:
- Kıdem tazminatına dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmalıdır (Yargıtay 9. HD, 02.04.2019, E. 2015/34988, K. 2019/7475; 05.11.2020, E. 2016/29821, K. 2020/15024).
- 2026 tarihli kararda bu kural kıdem tazminatıyla birlikte fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri için de tekrarlandı; talep gözetilerek en yüksek mevduat faizini geçmemek kaydıyla yasal faiz işletilmelidir (Yargıtay 9. HD, 15.04.2026, E. 2026/1076, K. 2026/3232).
Zamanaşımı ve arabuluculuk
| Alacak | Zamanaşımı | Dayanak |
|---|---|---|
| Kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı | 5 yıl | 4857 Ek m. 3 |
| Yıllık izin ücreti | 5 yıl | 4857 Ek m. 3 |
| Ücret ve diğer dönemsel alacaklar | 5 yıl | TBK m. 147/1 |
İş Kanunu Ek m. 3, bu tazminatlar için beş yıllık zamanaşımını, iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun uygular. Gemiadamı, arabuluculuk bakımından işçi sayılır; kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 s. K. m. 3/1, 3/20). Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur (m. 3/17).
- 01
Kanunu belirle
Geminin bayrağı, tonajı ve işverenin gemiadamı sayısı; birden fazla gemide çalışıldıysa her dönem ayrı ayrı (854 s. K. m. 1).
- 02
Fesih belgesini sakla
Fesih yazısı, sebepleri ve tarihi; gemiadamı feshediyorsa 6 iş günü içinde yazılı bildirim (m. 15, 18, 47).
- 03
Süreyi ve ücreti belgele
Sözleşmeler, SGK dökümü, bordrolar, banka kayıtları, ikramiye ve prim ödemeleri (m. 20).
- 04
Arabuluculuk
Anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava (7036 s. K. m. 3); yetkili mahkeme, sözleşmede hüküm yoksa geminin bağlama limanı (854 s. K. m. 46).
09Sık sorulan sorular
Gemiadamı kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret tutarında ödenir; artan süreler aynı oranla eklenir. Esas ücret son ücrettir; sabit olmayan ücretlerde son bir yılın ortalaması alınır. Yıllık tutar kıdem tazminatı tavanını geçemez; tavan 1 Temmuz 2026’dan itibaren 73.729,87 TL’dir (854 s. K. m. 20).
İstifa eden gemiadamı kıdem tazminatı alabilir mi?
Haklı bir sebep olmadan istifa eden gemiadamı kıdem tazminatı alamaz. Ancak ayrılık ücretin ödenmemesi, işverenin kanuna veya sözleşmeye aykırı davranması ya da sürekli gemide çalışmaya engel bir hastalık gibi m. 14’teki bir sebebe dayanıyorsa, bu bir haklı fesihtir ve kıdem tazminatı doğar (854 s. K. m. 14/II-III, m. 20).
Farklı gemilerde aralıklı çalıştım, kıdemim birleşir mi?
Evet. Aynı işverenin bir veya değişik gemilerinde geçen süreler, sözleşme devam etmiş ya da aralıklarla yeniden yapılmış olsun, birleştirilerek hesaplanır. Ancak aynı süre için iki kez kıdem tazminatı ödenmez; daha önce ödenmiş dönemler hesaba katılmaz (854 s. K. m. 20).
Gemiadamlarında ihbar süreleri ne kadar?
Süresiz sözleşmede, işi altı ay sürmüş gemiadamı için 2 hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar 4 hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar 6 hafta, üç yıldan fazla 8 haftadır. Sözleşme, m. 14’teki hâller dışında ilk altı ay içinde bozulamaz (854 s. K. m. 16).
Gemiadamı işe iade davası açabilir mi?
Hayır. Yargıtay, 854 sayılı Kanun’a tabi olanların İş Kanunu’nun iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacağını kesin olarak karara bağlamıştır (Yargıtay 9. HD, 10.02.2026, E. 2025/8000, K. 2026/1068). Feshin kötüye kullanıldığı durumlarda ihbar ücretinin üç katı kötüniyet tazminatı istenebilir (m. 16/D).
Gemiadamının kıdem tazminatına hangi faiz uygulanır?
Yargıtay’a göre en yüksek mevduat faizi değil, yasal faiz uygulanır; çünkü mevduat faizi İş Kanunu’na tabi işçiler için öngörülmüştür ve Deniz İş Kanunu’nda böyle bir hüküm yoktur (Yargıtay 9. HD, 15.04.2026, E. 2026/1076, K. 2026/3232).
Gemiadamının kıdem tazminatından vergi kesilir mi?
Gelir vergisi kesilmez; 854 sayılı Kanun’a göre ödenmesi gereken kıdem tazminatının tamamı gelir vergisinden istisnadır (GVK m. 25/7-a). Yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. İhbar tazminatı ise ücret gibi vergilendirilir.
Deniz iş hukuku: gemiadamının hakları
Gemiadamı iş sözleşmesi: şekil, türleri ve sona erme
Gemiadamlarında çalışma süresi ve fazla mesai
Kıdem ve ihbar tazminatı: şartlar, hesap ve süreler
İş hukuku: sözleşme, fesih ve işçilik alacakları
Yabancı bayraklı gemide çalışan gemiadamının hakları
Gemide iş kazası ve meslek hastalığı
Gemiadamı alacaklarında zamanaşımı ve arabuluculuk
Gemiadamlarında itibari hizmet süresi (yıpranma payı)
Yasal uyarı. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık ya da vekâlet ilişkisi doğurmaz. Kıdem tazminatı tavanı altı ayda bir değişir; tutarlar yazının güncelleme tarihindeki değerlerdir. Fesih hakkının kullanılma süresi çok kısadır. İşlem yapmadan önce mevzuatın güncel hâli kontrol edilerek bir avukata danışılması gerekir.