Şiddetli yağışta sel sularına kapılan, su basan bir otoparkta kalan ya da su birikintisinde motoru su çeken aracın zararı iki yoldan giderilebilir: kasko sigortası ve sorumlu idareye karşı tazminat talebi. Bu yazı, kaskonun selde neyi karşıladığını, kasko yoksa belediye veya İSKİ’den tazminat istenip istenemeyeceğini ve bu davanın hangi mahkemede açılacağını mevzuat ile Yargıtay ve Danıştay kararları üzerinden anlatır.
Kaskonuz varsa: Sel ve su baskını zararları kasko genel şartlarında temel teminatın dışındadır, ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir. Poliçenizde “sel ve su baskını” teminatı varsa hasarı sigortacıya en geç beş iş günü içinde bildirin. Su birikintisine girip motoru su çeken araçlarda Yargıtay, hasarı sel teminatı kapsamında gören kararı onamıştır.
Kaskonuz yoksa: Yağmur suyunu toplama ve uzaklaştırma görevini yerine getirmeyen idareden tazminat istenebilir. İdare “olağanüstü yağış, mücbir sebep” savunması yapar. Danıştay ve Yargıtay, yağışın her durumda illiyet bağını kesmediğini, hizmet kusurunun somut olayda ayrıca araştırılması gerektiğini kabul etmektedir.
Mahkeme: Davanın hangi yargı yerinde açılacağı davalıya göre değişir. Belediyenin hizmet kusuruna dayanan talepler idari yargıda, İSKİ’ye ve otopark işletmecisine karşı talepler ise Yargıtay kararlarında adli yargıda görülmüştür.
01İlk günlerde yapılması gerekenler
Sel zararında hak kaybının çoğu, olaydan sonraki ilk günlerde yapılan eksikliklerden doğar. Hem kasko hem de idareye karşı talepte zararın nasıl oluştuğu ve yağış ile altyapı arasındaki ilişki ispatlanmak zorundadır.
- Su almış aracı çalıştırmayı denemeyin; bu deneme motor hasarını büyütebilir ve sigortacıya zararın sigortalı tarafından artırıldığı savunmasını verir.
- Aracın bulunduğu yeri, su seviyesini, çevredeki ızgara ve rögarları fotoğraf ve videoyla kaydedin; konum ve saat bilgisi görünsün.
- Kaskonuz varsa hasarı sigortacıya en geç beş iş günü içinde bildirin ve verilen talimatlara uyun.
- Aracı sudan çıkarma, çekme ve koruma masraflarının belgelerini saklayın.
- Aynı noktada daha önce su birikip birikmediğini gösteren haber, şikâyet kaydı ve tanık bilgilerini toplayın.
- İdareye başvuracaksanız zarar gören aracın durumunu, gerekirse mahkemeden delil tespiti isteyerek belgeleyin.
02Kasko sel zararını karşılar mı?
Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, çarpışma, çarpma, devrilme, yanma ve çalınma gibi temel riskleri sayar. Sel ve su baskını bu temel teminatlar arasında değildir; ancak poliçeye ek sözleşmeyle eklenebilecek riskler arasında açıkça yer alır.
Aşağıda belirtilen haller ancak ek sözleşmeyle teminat altına alınabilir: (…)
4.4. Deprem, toprak kayması, fırtına, dolu, yıldırım veya yanardağ püskürmesi nedeni ile meydana gelen zararlar,
4.5. Sel ve su baskını ile meydana gelen zararlar, (…)
Genel şartlar, poliçenin adının teminatın kapsamını yansıtmasını da zorunlu tutar (A.1):
| Ürün adı | Kapsam | Sel ve su baskını |
|---|---|---|
| Dar Kasko | Temel teminatların bir kısmı | Kural olarak yok |
| Kasko | Temel teminatların tamamı | Ek teminat yoksa yok |
| Genişletilmiş Kasko | Temel teminatlar ve ek risklerin bir kısmı | Poliçede yazıyorsa var |
| Tam Kasko | Temel teminatlar ve ek sözleşmeyle eklenebilecek tüm riskler | Var |
Dayanak: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.1, A.4.
Bu nedenle ilk yapılacak iş, poliçenin teminat tablosunda “sel ve su baskını” teminatının ve varsa muafiyetin (sigortalının üzerinde kalacak tutarın) kontrol edilmesidir. Muafiyet poliçeye en az 14 punto harflerle yazılmak zorundadır (A.6).
03Motorun su çekmesi: arıza mı, sel hasarı mı?
Selde en sık uyuşmazlık, su birikintisine giren aracın motorunun hava emişinden su alması (su çekmesi) ve motorun kilitlenmesidir. Sigortacılar bu hasarı çoğu zaman teminat dışı mekanik arıza olarak niteler; genel şartlarda, sigorta kapsamındaki bir olaydan doğmayan mekanik arızalar da ek sözleşme gerektiren haller arasında sayılmıştır (A.4.15).
Kaskolu araç, şiddetli yağışla oluşan su birikintisine girmiş ve motoru kilitlenmiştir. Sigortacı, hasarın soğutma sistemi arızasından doğduğunu ve teminat dışı olduğunu savunmuştur. Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti; fotoğraflar, eksper raporu ve araçta önceden bir arıza kaydı bulunmaması karşısında, motorun yağış sularından oluşan birikintide hava kanalından su çekerek kilitlendiğini, zararın genel şartlardaki “sel ve su baskını ile meydana gelen zararlar” teminatı kapsamında kaldığını kabul etmiştir. Yargıtay bu kararı onamıştır.
Bu karar iki noktayı gösterir. Birincisi, poliçede sel ve su baskını teminatı bulunan araçta, su birikintisinde motorun su çekmesi mekanik arıza değil, bu teminat kapsamındaki bir hasar olarak değerlendirilmiştir. İkincisi, sigortacının “önceden var olan arıza” savunması somut delille desteklenmelidir; aracın bakım ve servis kayıtları bu noktada önemlidir.
Su almış bir motoru çalıştırmayı denemek, ilk hasarı büyütebilir ve sigortacıya zararın artmasına sigortalının yol açtığı savunmasını verir. Genel şartlar, sigortalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle zarar artmışsa tazminattan kusurun ağırlığına göre indirim yapılmasını öngörür (B.3.3.3).
04Kaskoda tazminat süreci ve süreler
1.1. Rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunmak,
1.2. Sigortalı değilmişçesine gerekli kurtarma ve koruma önlemlerini almak ve bu amaçla sigortacı tarafından verilen talimata elinden geldiği kadar uymak, (…)
Bildirimin gecikmesi tek başına tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Türk Ticaret Kanunu’na göre geç bildirim ancak ödenecek tazminatta artışa yol açmışsa, kusurun ağırlığına göre indirim sebebidir (6102 s. TTK m. 1446). Zararı önlemek ve azaltmak için yapılan makul masrafları, önlemler faydasız kalsa bile sigortacı öder (B.2).
| Aşama | Süre / kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigortacının ek belge talebi | Hasar ihbarından itibaren 3 iş günü | KGŞ B.3.1 |
| Zararın tespiti | Anlaşma veya sigorta eksperi; sigortalı da eksper tayin edebilir | KGŞ B.3.2, C.9 |
| Ödeme | Belgeler ve eksper raporu tamamlandıktan sonra en geç 10 iş günü | KGŞ B.3.3.4.1 |
| Muacceliyet | Her hâlde ihbardan 45 gün sonra; sigortacı ihtarsız temerrüde düşer | TTK m. 1427 |
| Avans | İnceleme 3 ayda bitmezse tespit edilen hasarın en az %50’si | TTK m. 1427/3 |
| Zamanaşımı | Muacceliyetten 2 yıl; her hâlde rizikodan 6 yıl | TTK m. 1420 |
Tam hasar (pert). Onarım masrafı aracın riziko tarihindeki değerini aşar ve eksper raporuyla aracın onarılamaz olduğu tespit edilirse araç tam hasarlı sayılır; tazminat, rayiç değer üzerinden ve hurda tescil belgesi ibraz edildikten sonra ödenir (B.3.3.2.2).
Uyuşmazlık. Sigortacı ödemeyi reddeder veya eksik öderse, sigortacı Sigorta Tahkim Sistemi’ne üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonu‘na başvurulabilir; mahkeme yolu da açıktır. Yetkili mahkeme; sigorta şirketi merkezinin, poliçeye aracılık eden acentenin bulunduğu veya rizikonun gerçekleştiği yerdeki mahkemedir (KGŞ C.8). Ayrıntılar için: Tahkim.
05Kasko yoksa: idarenin sorumluluğu
Kasko teminatı olmayan araç sahibinin başvurabileceği temel yol, yağmur sularını toplama ve uzaklaştırma görevini yerine getirmeyen idareye karşı tazminat talebidir.
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
İstanbul’da yağış sularının toplanması ve uzaklaştırılması görevi kanunla İSKİ’ye verilmiştir:
Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması (…) için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
Yol yapımı, yol bakımı ve dere ıslahı gibi işler ise ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev alanındadır. Belediye Kanunu kentsel altyapıyı belediye görevleri arasında sayar ve atık su ile yağmur suyunun uzaklaştırılmasını belediyenin yetkileri arasında gösterir (5393 s. K. m. 14, m. 15/e). Bu nedenle tek bir sel olayında birden fazla idarenin sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir.
Tazminat isteyen kişi şunları ortaya koymalıdır:
- Zarar: aracın onarım bedeli veya tam hasarda rayiç değer ile hurda değeri arasındaki fark, çekme ve tespit masrafları.
- Hizmet kusuru: ızgara ve kanalların yetersizliği, bakımsızlığı veya tıkalı olması, aynı noktada daha önce de su birikmiş olması, dere yatağının ıslah edilmemiş olması gibi.
- İlliyet bağı: zararın bu eksiklikler nedeniyle oluştuğu; bilirkişi incelemesinde inşaat ve gerektiğinde meteoroloji mühendisinin görüşü belirleyici olur.
06“Olağanüstü yağış” savunması
İdarelerin en sık savunması, yağışın olağanüstü olduğu ve mücbir sebep sayılması gerektiğidir. Yüksek mahkemeler bu savunmayı kendiliğinden kabul etmemektedir.
Kurul, doğal afetin ancak idarenin iradesi dışında, kamu hizmetiyle ilgisi kurulamayan, öngörülemez ve önlenemez nitelikte olması hâlinde mücbir sebep sayılacağını; her afet olayının illiyet bağını kestiğinin kategorik olarak kabul edilemeyeceğini, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmemesinin afet sırasında zararın oluşmasına veya artmasına yol açabileceğini belirtmiştir. Afetin illiyet bağını kesmediği durumlarda ise idarenin kusuru oranında indirim yapılmasında gözetilebileceğini kabul etmiştir.
Yoğun yağış ve altyapı yetersizliği nedeniyle işyerini su basan davacının talebi, yağışın afet boyutunda olduğu gerekçesiyle araştırma yapılmadan reddedilmiştir. Danıştay kararı bozmuş; her idarenin ayrı ayrı hizmet kusuru olup olmadığının, zarar görenin müterafik kusurunun ve selin ne ölçüde afet kapsamında kaldığının, bilirkişi heyetinde meteoroloji mühendisi de bulunacak şekilde araştırılması gerektiğini belirtmiştir.
Yargıtay da araç zararlarına ilişkin kararlarda benzer bir yaklaşım benimsemektedir:
- Bölgenin zaten yoğun yağış aldığı, olay tarihindeki yağışın önceki yıllarla benzer olduğu ve sistemin yetersiz bulunduğu bir otopark su baskınında yağış mücbir sebep sayılmamıştır (Yargıtay 17. HD, 15.10.2014, E. 2014/14887, K. 2014/13357; bozmaya uyularak verilen karar Yargıtay 4. HD, 22.04.2026, E. 2026/4372, K. 2026/4649 ile onanmıştır).
- Kavşakta tahliye edilemeyen yağmur sularında arızalanan araçta, trafiğin aktığı caddede sürücünün seyrine devam etmesinin illiyet bağını kesmediği kabul edilmiş; yalnızca tanık beyanına dayanılarak davanın reddi bozulmuştur (Yargıtay 17. HD, 07.10.2020, E. 2018/4272, K. 2020/5199).
07Hangi mahkemede dava açılır?
Sel zararlarında yargı yolu, davalının kim olduğuna ve zararın hangi faaliyetten doğduğuna göre değişmektedir. Yanlış yargı yolunda açılan dava usulden reddedilir; bu nedenle davalının doğru belirlenmesi esastır.
| Davalı / zararın kaynağı | Yargı yolu (kararlardaki yaklaşım) | Örnek karar |
|---|---|---|
| Belediyenin yol, dere ıslahı veya kamu tesisine ilişkin hizmet kusuru | İdari yargı (tam yargı davası) | Yargıtay 17. HD E. 2009/5308, K. 2010/367 |
| İSKİ (yağmur suyu ve kanal tesisleri) | Adli yargı; İSKİ özel hukuk hükümlerine tabi tacir sayılmıştır | Yargıtay 4. HD E. 2022/3952, K. 2025/15686 |
| Ücretli otoparkı işleten belediye veya şirket | Adli yargı (saklama sözleşmesi) | Yargıtay 17. HD E. 2014/14887, K. 2014/13357 |
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin onadığı kararda, sel zararı nedeniyle İSKİ ve ilçe belediyesine karşı birlikte açılan davada İSKİ yönünden işin esasına girilmiş; belediye yönünden ise dere ıslahının belediyeye verilmiş idari bir görev olduğu ve talebin hizmet kusuruna dayandığı gerekçesiyle davanın yargı yolu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Danıştay’ın incelediği bazı sel davalarında ise büyükşehir belediyesi ile bir genel müdürlük birlikte davalı olarak idari yargıda yargılanmıştır (Danıştay 8. D., E. 2024/4025, K. 2026/634). Bu nedenle her olayda davalı idarenin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Görevli olmayan adli (…) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.
İdare mahkemesinde dava açma süresi kural olarak altmış gündür (İYUK m. 7). Belediyeye karşı tam yargı davasının ayrıntıları için: Depremde idarenin sorumluluğu ve tam yargı davası.
- 01
Delilleri topla
Fotoğraf, video, konum, tanıklar, çekici ve servis belgeleri; gerekirse delil tespiti.
- 02
Sorumlu idareyi belirle
Yağmur suyu kanalı mı, yol mu, dere yatağı mı, otopark işletmesi mi?
- 03
Yazılı başvuru
İdareye karşı tam yargı davasında önce idareye başvurulur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
- 04
Dava
Davalının niteliğine göre idare mahkemesinde veya adli yargıda; bilirkişi incelemesiyle kusur ve zarar belirlenir.
Dikkat: İdareye başvuru süresi olayın öğrenilmesinden itibaren bir yıldır. Sigortacıya ihbar süresi ise poliçe bakımından beş iş günüdür.
08Kaskonun idareye rücuu
Kasko şirketi hasarı ödedikten sonra sorumlu idareye veya kişiye başvurabilir. Ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçer (6102 s. TTK m. 1472/1; KGŞ B.4.3). Sigortalının kasko ödemesiyle karşılanmayan zararı, örneğin muafiyet tutarı, ise sigortalının kendisinde kalır ve sigortalı bu kısım için sorumlulara karşı başvurma hakkını korur (TTK m. 1472/2).
Yargıtay, kasko şirketinin yağmur suyu birikintisinde zarar gören araç için ödediği tazminatı yağış sularını toplama görevi bulunan idareden rücuen istediği davada, idarenin sorumluluğunu inceleyerek ret kararını bozmuştur (Yargıtay 17. HD, 07.10.2020, E. 2018/4272, K. 2020/5199). Sigortalının, sigortacının rücu hakkını koruyacak bilgi ve belgeleri vermesi de genel şartlarda bir yükümlülük olarak düzenlenmiştir (B.1.5, B.4.3).
09Sık sorulan sorular
Kasko sel hasarını karşılar mı?
Sel ve su baskını, kasko genel şartlarında temel teminatın dışındadır ve ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir. Tam Kasko ürününde bu teminat vardır; Kasko veya Genişletilmiş Kasko poliçelerinde teminat tablosunda “sel ve su baskını” yazıp yazmadığı kontrol edilmelidir (KGŞ A.1, A.4.5).
Sel hasarını sigortaya kaç gün içinde bildirmeliyim?
Kasko genel şartlarına göre rizikonun gerçekleştiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde. Geç bildirim tazminatı tamamen ortadan kaldırmaz; ancak zararın artmasına yol açmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılabilir (KGŞ B.1.1; TTK m. 1446).
Su birikintisine girdim, motor su çekti; kasko öder mi?
Poliçede sel ve su baskını teminatı varsa, Yargıtay bu tür bir hasarı teminat kapsamında gören kararı onamıştır (Yargıtay 4. HD, E. 2024/4448, K. 2024/6570). Sigortacının önceden var olan arıza savunması somut delille desteklenmelidir.
Kaskom yok; belediyeden tazminat isteyebilir miyim?
Zarar, yağmur suyunu toplama ve uzaklaştırma görevinin gereği gibi yerine getirilmemesinden doğmuşsa sorumlu idareden tazminat istenebilir. Dayanak, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme yükümlülüğüdür (Anayasa m. 125/son). İstanbul’da yağış sularını toplama görevi İSKİ’ye aittir (2560 s. K. m. 2/b).
İdare “olağanüstü yağış” derse ne olur?
Danıştay, her afet olayının illiyet bağını kestiğinin kategorik olarak kabul edilemeyeceğini, hizmet kusurunun somut olayda bilirkişi incelemesiyle araştırılması gerektiğini belirtmektedir. Afet niteliği illiyet bağını kesmiyorsa tazminattan indirim sebebi olarak gözetilebilir (Danıştay İDDK, E. 2025/2025, K. 2025/3082).
Davayı hangi mahkemede açmalıyım?
Davalıya göre değişir. Belediyenin hizmet kusuruna dayanan talepler idari yargıda, İSKİ’ye ve otopark işletmecisine karşı talepler ise Yargıtay kararlarında adli yargıda görülmüştür. İdareye karşı tam yargı davasından önce bir yıl içinde idareye yazılı başvuru yapılması gerekir (İYUK m. 13).
Aracım belediye otoparkında su altında kaldı; kim sorumlu?
Ücret karşılığı araç kabul eden otopark işletmecisi, aracı güvenle koruma borcu altındadır. Yargıtay, yetersiz tahliye sistemi bulunan otoparkta yağışı mücbir sebep saymamış ve işletmeci belediyeyi zararın tamamından sorumlu tutmuştur (Yargıtay 17. HD, E. 2014/14887, K. 2014/13357).
Yasal uyarı. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık ya da vekâlet ilişkisi doğurmaz. Poliçe kapsamı, muafiyetler ve sorumlu idare her olayda farklıdır; sigortaya bildirim ve idareye başvuru süreleri kısadır. İşlem yapmadan önce poliçenin ve mevzuatın güncel hâli kontrol edilerek bir avukata danışılması gerekir.