Bu sorunun cevabı 2019’da “evet”, bugün ise büyük ölçüde “hayır”. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2019’da bir oyla verdiği kararı 2021’den itibaren terk etti, 2022 ve 2024’te yerleştirdi; Anayasa Mahkemesi de 2025’te bu yorumu denetleyip kabul edilemez buldu. Aşağıda bugünkü hâl ve hâlâ açık kalan yollar var.
Ölen kişi kazada tam kusurlu sürücü ise, yakınları kural olarak onun kendi zorunlu trafik sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı alamaz. Genel Şartlar, “destek şahsının kusuruna denk gelen” destek tazminatı taleplerini teminat dışında tutar.
Ancak dışlama kusur oranı kadardır. Ölenin kusuru %100 değilse — örneğin %60 — kalan orana düşen kısım istenebilir. Kusuru bulunmayan bir başka araç varsa, talep o aracın sigortasına yöneltilir.
Ölen kişi sürücü değil yolcu ya da üçüncü kişi ise tablo tamamen farklıdır: bu kişilerin yakınlarının hakkı kusur tartışmasından etkilenmez. Ayrıca kasko, ferdi kaza sigortası ve SGK ölüm aylığı bu tartışmanın tümüyle dışındadır.
01Destekten yoksun kalma kimin hakkıdır
Tartışmanın kökeni tek bir hukuki nitelendirmede yatar: destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılık sıfatından doğmaz. Ölenin malvarlığına ait bir alacak değildir; destek gören kişinin, desteğini yitirmesi nedeniyle kendi malvarlığında doğan bağımsız bir zarardır.
Bunun iki bilinen sonucu vardır ve ikisi de bugün geçerlidir: mirası reddeden yakın da bu tazminatı isteyebilir, mirasçı olmayan ancak fiilen desteklenen kişi de isteyebilir.
2019’daki karar bu nitelendirmeden bir adım daha atmıştı: talep desteğin kendi hakkı olmadığına göre, ölenin kusuru da destek görene karşı ileri sürülemez. Sonraki kararlar bu ilk halkayı reddetmedi — tartışma, ilkeden sigorta teminatının kapsamına kaydı.
“Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır:
1. Cenaze giderleri.
2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.”
Kanun, destekten yoksunluğu ölenin değil, desteğinden yoksun kalan kişilerin kaybı olarak tanımlar. Kimin destek sayılacağı fiilî duruma göre belirlenir: eş ve küçük çocuklar bakımından karine vardır, anne baba ya da ergin çocuk için fiilen ve düzenli destek görüldüğünün ortaya konması aranır. Destek yalnızca parasal olmak zorunda değildir; ev içindeki emek ya da bakım da destek sayılır.
“İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.”
Bu cümle anahtar niteliktedir. Zorunlu trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu karşılar. Sigortacının borcu, işletenin borcundan doğar ve onunla sınırlıdır. Ölen kişinin bizzat kazaya yol açan sürücü olduğu hâlde, karşılanacak bir “üçüncü kişiye karşı sorumluluk” bulunup bulunmadığı sorusu buradan çıkar.
022019: bir oyluk çoğunluk
Kurul, onda dokuza karşı verdiği kararla, tam kusurlu sürücü veya işletenin ölümü hâlinde destekten yoksun kalanların zorunlu trafik sigortacısından tazminat isteyebileceğini kabul etmiştir. Gerekçe: destekten yoksunluk zararı doğrudan davacı üzerinde doğar ve ölümün oluşumundaki kusur davacıya yansıtılamaz. Azınlık ise ağır kusurun illiyet bağını kestiği görüşündedir.
Karardaki oy dağılımı, bu sonucun ne kadar kırılgan olduğunu göstermektedir. Nitekim iki yıl sonra denge diğer yöne kaymıştır.
03Dönüş: 2021, 2022 ve 2024
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2021’den itibaren farklı bir gerekçe hattı kurdu. Yeni yaklaşım, destekten yoksun kalma tazminatının bağımsız bir hak olduğunu tartışmaya açmaz; sorunun sigorta sözleşmesinin kapsamı olduğunu söyler. Zorunlu trafik sigortası genel şartları, teminat dışında kalan hâller arasında ölen desteğin kendi kusuruna karşılık gelen talepleri de saymaktadır.
Ölen kişi işletene göre üçüncü kişi değilse ve ölüm kendi tam kusuruyla gerçekleşmişse, destekten yoksun kalanların talepleri teminat dışındadır. Kurul, Genel Şartlar uyarınca “sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri“nin teminat dışında tutulduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.
Aynı sonuç yinelenmiş ve kararda, Hukuk Genel Kurulu’nun 20.04.2021 tarihli, E. 2020/(17)4-191, K. 2021/514 sayılı kararına da atıf yapılmıştır. Kaza tarihinde sürücünün tam kusuru nedeniyle ölümü hâlinde destekten yoksun kalanların sigortacıdan talepte bulunamayacağı kabul edilmiştir.
Böylece 2019’daki tek karar, üç kararlık bir hat karşısında istisna hâline gelmiştir. Bugün ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri bu üçlü hattı uygulamaktadır.
04Bugünkü kural
Kuralı tek cümlede özetlemek gerekirse: zorunlu trafik sigortası, ölen desteğin kendi kusuruna karşılık gelen kısmı karşılamaz.
| Durum | Ölen kişi | ZMSS’den destekten yoksun kalma |
|---|---|---|
| Tek taraflı kaza | Tam kusurlu sürücü / işleten | İstenemez |
| Tek taraflı kaza | Yolcu | İstenebilir |
| Çift taraflı kaza | Kısmen kusurlu sürücü | Kusuruna denk gelen kısım hariç istenebilir |
| Çift taraflı kaza | Kusursuz sürücü | Karşı aracın sigortasından istenebilir |
| Yaya kazası | Kusursuz yaya | İstenebilir |
Bu kural yalnızca zorunlu trafik sigortacısına yöneltilen talep bakımındandır. Destekten yoksun kalma tazminatının kendisi ortadan kalkmaz; kusursuz bir sorumlu varsa ona karşı ileri sürülebilir. Davanın yanlış kişiye yöneltilmesi, hakkın bulunmadığı anlamına gelmez.
05Anayasa Mahkemesi ne dedi
Bu yorumun anayasaya uygunluğu bireysel başvuru yoluyla da denetlenmiştir.
Oğulları tam kusurlu bir trafik kazasında ölen başvurucular, tazminat taleplerinin reddedilmesinin hakkaniyete uygun yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Mahkeme başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez ilan etmiş; derece mahkemelerinin yorumunda bariz takdir hatası veya keyfîlik bulunmadığı sonucuna varmıştır.
Bu karar, Yargıtay’ın yorumunu anayasal denetimden geçirmiş olması bakımından önemlidir. Uygulamada, konunun yeniden açılması için artık ya bir içtihadı birleştirme kararı ya da kanun değişikliği gerekmektedir.
06Kusur yüzde yüz değilse
Teminat dışılığın ölçüsü, Genel Şartların kendi ifadesiyle “destek şahsının kusuruna denk gelen” kısımdır. Buradan doğrudan çıkan sonuç şudur: dışlama, kusur oranıyla sınırlıdır.
Ölen sürücünün kusuru %100 ise talebin tamamı teminat dışında kalır. Kusuru %70 ise, hesaplanan destekten yoksun kalma zararının %30’una karşılık gelen kısmı için sigortacıya başvurulabilir — bu kısım, karşı tarafın kusuruna denk gelen ve dolayısıyla onun sorumluluğunu karşılayan bölümdür.
Bu nedenle kusur oranının doğru saptanması bu davalarda belirleyicidir. Ceza soruşturmasındaki bilirkişi raporu çoğu zaman tek dayanak olarak kabul edilmez; hukuk mahkemesi kendi bilirkişi incelemesini yaptırır ve kusur dağılımını yeniden değerlendirebilir. “Tam kusurlu” nitelendirmesinin tartışmaya açık olduğu dosyalarda asıl mücadele bu noktadadır.
07Ölen yolcuysa tablo değişir
Aracın içinde ölen kişi sürücü değil yolcu ise, o kişi işletene göre üçüncü kişidir. Sürücünün tam kusuru, yolcunun yakınlarının hakkını ortadan kaldırmaz; aksine sorumluluğun temelini oluşturur. Bu hâlde talep, aracın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir ve karşılanır.
Aynı şey yaya, bisikletli ve karşı araçtaki kişiler için de geçerlidir. Kısacası kuralın kapsamı dardır: yalnızca ölen kişinin bizzat zararı doğuran sürücü ya da işleten olduğu hâli kapsar.
Uygulamada karşılaşılan bir ara durum, ölen sürücünün aracın işleteni olmadığı hâllerdir — örneğin başkasının aracını kullanan bir kişi. Bu dosyalarda ölenin işletene göre üçüncü kişi sayılıp sayılmayacağı ayrıca tartışılır ve sonuç, aracın kime ait olduğuna ve kullanım ilişkisinin niteliğine göre değişebilir.
08Trafik sigortası dışındaki yollar
Zorunlu trafik sigortasından sonuç alınamaması, geride hiçbir imkân kalmadığı anlamına gelmez.
- Ferdi kaza sigortası. Poliçede sürücü koltuğu ferdi kaza teminatı varsa, kusur durumundan bağımsız olarak ödeme yapılır. Bu bir sorumluluk sigortası değil, meblağ sigortasıdır.
- Kasko. Kasko poliçesindeki ihtiyari mali sorumluluk ve ferdi kaza ek teminatları ayrıca incelenmelidir.
- SGK ölüm aylığı. Hak sahipliğine bağlıdır, terekeye dâhil değildir ve kusurdan etkilenmez.
- Karşı tarafın sorumluluğu. Kazada kusuru bulunan başka bir araç, yol kusuru nedeniyle idare ya da ayıplı araç nedeniyle üretici söz konusu olabilir.
- İşverenin sorumluluğu. Ölen kişi kaza sırasında görev başındaysa iş kazası hükümleri devreye girer; bu, trafik sigortasından bağımsız ayrı bir sorumluluk kaynağıdır.
Tek taraflı kazaların bir bölümünde yolun yapımı, bakımı, işaretlenmesi ya da aydınlatmasındaki eksiklik kusur dağılımını değiştirir. Bu durumda idareye karşı tam yargı davası gündeme gelir ve sürücünün kusur oranı düşer.
09Hangi kazaya hangi kural
Bu davalarda ilk bakılması gereken tarih kaza tarihidir. Zorunlu trafik sigortası genel şartları zaman içinde değişmiştir ve uyuşmazlığa, kaza tarihinde yürürlükte olan poliçe ve genel şart metni uygulanır.
Teminat dışılığı açıkça düzenleyen genel şart metninin yürürlüğe girmesinden önceki kazalarda tartışma farklı yürür; sonraki kazalarda ise metin doğrudan uygulanır. Bu nedenle eski tarihli bir kaza için verilmiş bir kararın, yeni tarihli bir dosyaya olduğu gibi taşınması hatalıdır — ve tersi de doğrudur.
Zamanaşımı bakımından ise genel kural işler: zararı ve sorumluyu öğrenmekten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden on yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı, ölümlü kazalarda on beş yıl (KTK m. 109).
16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun, Türk Borçlar Kanunu m. 55’e iki fıkra ekledi. Buna göre çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ile destekten yoksun kalma tazminatında faiz artık ikiye bölünüyor: zarar görenin ya da destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata olayın meydana geldiği tarihten, kazancının bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletiliyor.
Aynı değişiklikle, ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemeler tazminattan nominal olarak değil, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminata oranlanarak mahsup ediliyor. Kusur oranı tartışmalı dosyalarda talep sonucunu doğrudan etkileyebilecek bir değişikliktir; dilekçede faiz başlangıçlarının dönemlere ayrılarak istenmesi gerekir.
10Kontrol listesi
- Ölen kişi sürücü mü, işleten mi, yolcu mu — bu ayrım sonucu doğrudan belirliyor
- Kaza tek taraflı mı, kusuru paylaşan başka bir araç var mı?
- Kusur oranı gerçekten %100 mü; ceza dosyasındaki rapor tartışmaya açık mı?
- Yolun yapımı, bakımı veya işaretlenmesinde eksiklik var mı — idarenin kusuru araştırıldı mı?
- Araçta teknik arıza ya da imalat hatası ihtimali değerlendirildi mi?
- Kaza tarihinde yürürlükte olan genel şart metni hangisi?
- Poliçede sürücü koltuğu ferdi kaza teminatı var mı?
- Kasko poliçesindeki ek teminatlar incelendi mi?
- SGK ölüm aylığı başvurusu yapıldı mı?
- Zamanaşımı hangi süreye tabi; ölümlü kazada on beş yıllık süre işliyor mu?
11Sık sorulan sorular
Tam kusurlu sürücünün mirasçıları trafik sigortasından tazminat alabilir mi?
Kural olarak alamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2019’da aksi yönde karar vermişti; ancak 2021, 2022 ve 2024 tarihli kararlarla bu görüşten dönülmüştür. Genel Şartlar, destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerini teminat dışında tutar.
Ölenin kusuru %100 değilse ne olur?
Teminat dışılık kusur oranıyla sınırlıdır. Ölenin kusuru %70 ise, zararın %30’una karşılık gelen kısmı için sigortacıya başvurulabilir. Bu nedenle kusur oranının doğru saptanması belirleyicidir.
Mirası reddetsem tazminat hakkım devam eder mi?
Destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılıktan doğmaz; destek gören kişinin kendi zararıdır. Mirasın reddi bu hakkı etkilemez. Ancak yukarıdaki teminat dışılık kuralı yine geçerlidir.
Ölen kişi yolcuydu, kural yine uygulanır mı?
Hayır. Yolcu, işletene göre üçüncü kişidir. Sürücünün tam kusuru yolcunun yakınlarının hakkını ortadan kaldırmaz; aksine sorumluluğun temelidir. Talep aracın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir.
Anayasa Mahkemesi bu konuda karar verdi mi?
Evet. 15.04.2025 tarihli, 2021/32645 başvuru numaralı kararla, tam kusurlu sürücünün yakınlarının talebinin reddedilmesine ilişkin başvuru açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez ilan edilmiştir.
Trafik sigortası ödemiyorsa başka hangi yollar var?
Poliçedeki sürücü koltuğu ferdi kaza teminatı, kasko ek teminatları, SGK ölüm aylığı ve kusuru bulunan başka bir sorumlu — karşı araç, yol kusuru nedeniyle idare ya da ayıplı araç nedeniyle üretici — değerlendirilmelidir.
Eski tarihli bir kaza için hangi kural uygulanır?
Uyuşmazlığa kaza tarihinde yürürlükte olan poliçe ve genel şart metni uygulanır. Bu nedenle eski tarihli bir kaza için verilmiş kararın yeni tarihli bir dosyaya olduğu gibi taşınması hatalıdır.
Trafik kazası tazminatı · İdarenin sorumluluğu ve tam yargı davası · Reddi miras: süre ve hükmen ret
Yasal uyarı. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık ya da vekâlet ilişkisi doğurmaz. Bu konudaki içtihat 2019’dan bu yana değişmiştir ve sonuç, ölenin sıfatına, kusur oranına ve kaza tarihinde yürürlükte olan genel şart metnine göre farklılaşır. Somut dosyanızda hangi kuralın uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir; mevzuat ve içtihadın güncel hâli kontrol edilerek gecikmeden bir avukata danışılması gerekir.