Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası

Mirasbırakanın sağlığında “sattım” diyerek yaptığı devir, gerçekte bir bağış mıdır? 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararından bugünkü daire uygulamasına, davanın unsurları, tarafları, ispat ölçütleri ve sık düşülen usul hataları.

§ 1 — GirişTapuda “satış”, gerçekte bağış

Miras uyuşmazlıklarının büyük bölümü, mirasbırakanın ölümünden sonra değil, çok önce başlar. Baba, üç çocuğundan birine tarlayı tapuda “satış” göstererek devreder; bedel hiç ödenmez, taşınmaz fiilen bağışlanmıştır. Ölüm gerçekleştiğinde terekede paylaşılacak neredeyse hiçbir şey kalmamıştır. Diğer mirasçılar bu tabloyla karşılaştığında başvurdukları hukuki yol, uygulamada muris muvazaası ya da halk dilindeki adıyla mirastan mal kaçırma davasıdır.

Bu davanın çekiciliği kadar tuzağı da vardır. Zamanaşımına tâbi olmaması, tanık dinlenebilmesi ve saklı pay şartı aranmaması onu güçlü bir araç yapar; buna karşılık ispat yükü tamamen davacıdadır ve Yargıtay, “bedel düşük gösterilmiş” gibi tek bir emareyle yetinmez. Aşağıdaki metin, davanın maddi hukuk temelini, usul çerçevesini ve ispat pratiğini bir arada ele almakta; ayrıca uygulamada henüz yerleşmemiş tartışma başlıklarını ayrı bir bölümde göstermektedir.

§ 2 — KavramMuvazaa nedir, muris muvazaası hangi türdür?

Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri yanıltmak amacıyla, gerçek iradelerine uymayan bir işlemi bilerek ve isteyerek görünürde yapmalarıdır. Türk Borçlar Kanunu bunu sözleşmelerin yorumu başlığı altında düzenler.

Doktrin muvazaayı ikiye ayırır. Mutlak muvazaada taraflar hiçbir işlem yapmak istemez; görünürdeki işlemin arkasında hiçbir şey yoktur (örneğin alacaklılardan kaçırmak için yapılan sahte satış). Nispi muvazaada ise taraflar bir işlem yapmak ister, ancak onu başka bir işlem kılığında gösterirler: gerçekte bağışlanan taşınmaz tapuda satış olarak gösterilir.

Muris muvazaası, nispi muvazaanın nitelikli bir görünümüdür. Nitelikli kılan unsur, gizleme amacının özel oluşudur: burada amaç yalnızca işlemin türünü saklamak değil, mirasçıların ileride doğacak miras haklarını bertaraf etmektir. İşte bu amaç unsuru, muris muvazaasını genel muvazaadan ayırır ve ona kendine özgü bir dava rejimi kazandırır.

§ 3 — Dayanak1 Nisan 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı

Muris muvazaası kanunda ayrı bir madde olarak düzenlenmiş değildir. Kurumun bugünkü çerçevesini, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 01.04.1974 · E. 1974/1 · K. 1974/2 sayılı kararı çizer. Karar, o tarihe kadar süren daire ayrılığını sona erdirmiş ve iki temel soruyu çözmüştür: davayı kim açabilir ve hangi hukuki sebebe dayanılır?

Kararın iki sonucu bugün de belirleyicidir. Birincisi, dava hakkı saklı paya bağlı değildir; tenkis davasından ayrıldığı ilk nokta budur. İkincisi, mirasçılar bu davada mirasbırakanın küllî halefi olarak değil, hakları ihlal edilen üçüncü kişi sıfatıyla hareket eder; bunun ispat hukukundaki yansımasını § 9’da göreceğiz.

Kararın orijinal metninde 743 sayılı eski Medenî Kanun ve 818 sayılı eski Borçlar Kanunu maddelerine atıf yapılır. Bugünkü karşılıkları esas alınmalıdır: eski BK m. 18 yerine TBK m. 19, eski MK m. 507 yerine tenkise ilişkin TMK m. 560 vd., eski MK m. 603 yerine mirasta denkleştirmeye ilişkin TMK m. 669 vd.

§ 4 — UnsurlarDavanın dört yapı taşı

Muris muvazaasının varlığı için dört unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bir tanesinin eksikliği, iddiayı ya tümüyle çürütür ya da başka bir hukuki sebebe (tenkis, ehliyetsizlik, vekâletin kötüye kullanılması) kaydırır.

• 01
  Görünürdeki işlemTapu sicilinde resmî memur önünde kurulan ve dışa karşı geçerliymiş gibi görünen sözleşme. Uygulamada çoğunlukla satış; daha az sıklıkla ölünceye kadar bakma sözleşmesi ya da trampa.
• 02
  Muvazaa anlaşmasıMirasbırakan ile devralan arasındaki, görünürdeki işlemin hüküm doğurmayacağına dair örtülü ya da açık mutabakat. Tek taraflı bir gizleme yeterli değildir; karşı tarafın da bilgisi ve iradesi aranır.
• 03
  Mirasçıdan mal kaçırma amacıAyırt edici unsur budur. Devrin saiki mirasçıları ileride doğacak haklarından yoksun bırakmak olmalıdır. Bu amaç doğrudan ispatlanamayacağından, § 9’daki emare kataloğu üzerinden kurulur.
• 04
  Gizli (gerçek) işlemTarafların asıl istediği bağışlama sözleşmesi. Bu sözleşme irade yönünden gerçek olmakla birlikte, taşınmaz devri için aranan resmî şekle uygun kurulmadığı için geçersizdir.

§ 5 — MekanizmaNeden iki işlem de geçersiz sayılır?

Davanın mantığı, çoğu zaman gözden kaçan çift kademeli bir geçersizlik zincirine dayanır. Bu zinciri kurmadan yazılan dilekçeler, hukuki sebebi eksik gösterdiği için gereksiz tartışma doğurur.

Birinci kademe: görünürdeki satış, irade uyumsuzluğu nedeniyle geçersizdir

Taraflar satış yapmak istememiştir. İrade ile beyan arasında bilerek yaratılan bu uyumsuzluk, görünürdeki işlemi baştan itibaren hükümsüz kılar (TBK m. 19). Hükümsüzlük butlan niteliğindedir; hâkim tarafından resen gözetilir ve bir süreye bağlı değildir.

İkinci kademe: gizli bağış, şekil eksikliği nedeniyle geçersizdir

Tarafların gerçekten istediği bağış ise irade yönünden sağlamdır, ancak taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler resmî şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

Tapu memuru önünde düzenlenen resmî senet, satış iradesini yansıtır; bağışlama iradesi hiçbir resmî belgede yer almaz. Dolayısıyla gizli işlem, şekil şartını sağlamadığı için hüküm doğurmaz. Sonuçta ne görünürdeki satış ne de gizli bağış ayakta kalır; tapudaki tescil yolsuz tescil hâline gelir ve düzeltilmesi istenebilir (TMK m. 1024–1025).

§ 6 — DavacıDavayı kim açabilir?

Kural: Mirasbırakanın ölümü ile mirasçı sıfatını kazanan herkes. Saklı pay sahibi olmak şart değildir; atanmış mirasçılar da dava açabilir. Mirasçılık sıfatı mirasçılık belgesiyle ortaya konur.

Elbirliği kuralının istisnası: Terekeye ilişkin davalarda kural, mirasçıların birlikte hareket etmesidir (TMK m. 640). Muris muvazaası davasında ise her mirasçı, diğerlerinin katılımına ihtiyaç duymadan kendi miras payı oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir. Bu, dava pratiğinde en çok işe yarayan noktalardan biridir: kardeşlerinden onay alamayan mirasçı tek başına dava açabilir.

Dava hakkı bulunmayanlar

• Mirası reddedenler ve mirastan feragat sözleşmesi yapmış olanlar — mirasçılık sıfatı bulunmadığı için korunacak bir hak da yoktur.
• Mirasçılıktan çıkarılanlar — çıkarma işlemi geçerli olduğu sürece.
• Temlik tarihinde henüz mirasçı olmayanlar — örneğin mirasbırakanın devirden sonra evlendiği eş bakımından, devir anında zedelenen bir miras beklentisinden söz edilemeyeceği yönünde uygulama vardır. Bu nokta somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
• Mirasbırakanın alacaklıları — onların yolu bu dava değil, İcra ve İflas Kanunu’ndaki tasarrufun iptali davasıdır (İİK m. 277 vd.).

§ 7 — DavalıKime karşı açılır ve taşınmaz el değiştirmişse ne olur?

Dava, muvazaalı işlemin karşı tarafına, yani taşınmazı devralan kişiye yöneltilir. Devralan ölmüşse husumet onun mirasçılarına yöneltilir. Taşınmazın halen tapuda kimin adına kayıtlı olduğu, davanın kime açılacağını belirleyen ikinci ölçüttür.

Muvazaalı işlemden sonraki devirler

Uygulamada en zorlu senaryo, devralanın taşınmazı üçüncü bir kişiye satmış olmasıdır. Burada tapu siciline duyulan güvenin korunması ilkesi devreye girer.

Sonraki kazandırma iyiniyetli ise tapu iptali istenemez. Bu durumda mirasçıların talebi, muvazaalı işlemin tarafı olan ilk devralana yönelen tazminat talebine dönüşür. Buna karşılık üçüncü kişinin iyiniyetli sayılamayacağı hâller vardır ve mahkemeler bunları somut olarak inceler: taraflar arasındaki yakın akrabalık ya da uzun süreli ticari ilişki, devir bedelinin gerçek değerin çok altında kalması, devirlerin kısa aralıklarla zincirleme yapılması, devralanın ödeme gücünün bulunmaması gibi olgular kötüniyet göstergesi olarak değerlendirilebilir.

§ 8 — UsulGörev, yetki, arabuluculuk ve harç

Görevli mahkeme

Asliye hukuk mahkemesi (HMK m. 2). Aile mahkemesi ya da sulh hukuk mahkemesi görevli değildir; talep taşınmaz mülkiyetine ilişkin olduğundan genel görev kuralı uygulanır.

Yetkili mahkeme

Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi. Bu yetki kesindir, taraflarca değiştirilemez ve mahkemece resen gözetilir (HMK m. 12). Farklı yerlerde birden çok taşınmaz varsa, her taşınmaz için ayrı yetki doğar; tek dilekçeyle açılan davada yetkisizlik kararı riski göz önünde bulundurulmalıdır.

Dava şartı arabuluculuk

7445 sayılı Kanun’la 01.09.2023’te yürürlüğe giren düzenleme, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıkları, ortaklığın giderilmesini, kat mülkiyetinden ve komşuluk hakkından kaynaklanan uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuk kapsamına almıştır (6325 s. K. m. 18/B). Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası bu sayımda yer almaz; aynî hak talebi niteliğinde olup paylaştırma davası değildir. Dolayısıyla zorunlu arabuluculuğa tâbi değildir. Buna karşılık taraflar dilerse taşınmazın devrine ilişkin uyuşmazlıklar için öngörülen ihtiyari arabuluculuk yolunu kullanabilir (6325 s. K. m. 17/B).

Ölüm şartı

Dava, mirasbırakanın ölümünden önce açılamaz. Sağlığında mirasçıların yalnızca bir beklentisi vardır; korunacak bir miras hakkı henüz doğmamıştır.

Harç ve dava değeri

Talep taşınmaz mülkiyetine ilişkin olduğundan dava nispî harca tâbidir ve harç, dava konusu payın değeri üzerinden hesaplanır. Değer, dava tarihindeki rayiç üzerinden gösterilmeli; keşif ve bilirkişi incelemesinden sonra gerekirse ıslahla artırılmalıdır. Harç oranları her yıl güncellendiği için dilekçe aşamasında güncel tarifeye bakılması gerekir.

§ 9 — İspatMal kaçırma amacı nasıl kanıtlanır?

Muvazaa davalarında asıl mesele, bir niyeti kanıtlamaktır. Tarafların “aslında bağış yapıyoruz” dediği bir belge çoğu zaman yoktur. Bu nedenle ispat, tek bir delilden değil, birbirini destekleyen emarelerin oluşturduğu bütünden çıkarılır.

Delil serbestisi

Mirasçılar bu davada mirasbırakanın halefi olarak değil, hakkı ihlal edilen üçüncü kişi olarak dava açtıkları için, senetle ispat kuralına ve senede karşı tanık dinletme yasağına bağlı değillerdir. Tanık dâhil her türlü delille ispat mümkündür. Uygulamada başvurulan kaynaklar:

• Tapu kaydı, resmî akit tablosu ve tapu müdürlüğündeki işlem dosyasının tamamı
• Devir tarihine ait tapu harcı ve emlak vergisi beyan değerleri
• Devralanın işlem tarihindeki gelir kaynakları: SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları, banka hesap hareketleri
• Mirasbırakanın banka hesapları — satış bedelinin hesaplara girip girmediği
• Devir tarihine yakın dönemde mirasbırakanın sağlık durumunu gösteren hastane kayıtları
• Aile içi ilişkileri ve fiili kullanımı bilen görgü tanıkları; taşınmazın kim tarafından ekilip biçildiği, kiraya verildiği, vergisinin kim tarafından ödendiği
• Keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenecek işlem tarihindeki gerçek değer

Yargıtay’ın değerlendirme ölçütleri

Daire uygulaması, mal kaçırma amacını şu başlıklar üzerinden kurar. Bunlar bir kontrol listesi gibi tek tek karşılanmalı, karşılanmayanlar için karşı argüman hazırlanmalıdır:

• i
  Mirasbırakanın devir için makul ve haklı bir nedeni var mıydı?Yaşlılık, borç, tedavi masrafı, şehir değiştirme gibi somut bir gerekçe yoksa satışın ekonomik anlamı sorgulanır.
• ii
  Devralanın alım gücü bulunuyor muydu?İşlem tarihinde geliri, birikimi veya kredi kullanımı bulunmayan bir devralan, bedelin ödenmediğinin güçlü göstergesidir.
• iii
  Akitte gösterilen bedel ile gerçek değer arasındaki farkTek başına belirleyici değildir; harçtan kaçınmak için bedelin düşük gösterilmesi ülke genelinde yaygın bir pratiktir. Ancak diğer emarelerle birleştiğinde ağırlık kazanır.
• iv
  Satış bedelinin akıbetiBedel gerçekten ödendiyse mirasbırakanın malvarlığında bir iz bırakmalıdır: hesaba giriş, başka bir taşınmaz alımı, borç ödemesi. İz yoksa ödeme de yoktur.
• v
  Taraflar arasındaki beşerî ilişkiDevralanın mirasçı, gelin, damat, torun ya da tamamen yabancı bir kişi olması; mirasbırakanla arasındaki yakınlığın derecesi.
• vi
  Devirden sonraki fiilî durumMirasbırakan taşınmazı kullanmaya, gelirini toplamaya devam ettiyse mülkiyetin gerçekte devredilmediği izlenimi güçlenir.
• vii
  Ülkenin ve yörenin gelenekleri, olayların olağan akışıKız çocuklarını miras dışı bırakma yönündeki yerel pratikler, mal kaçırma amacının değerlendirilmesinde göz önünde tutulur.

§ 10 — SınırlarMuris muvazaası sayılmayan haller

Uygulamanın en çok dava reddi ürettiği alan burasıdır. Aşağıdaki durumlarda mirasçıların payı fiilen azalmış olsa da muvazaadan söz edilemez.

• Gerçek bir satış. Bedel ödenmiş, devralanın ödeme gücü belgelenmiş ve mirasbırakanın satış için makul bir nedeni varsa, mirasçıların hoşnutsuzluğu hukuken sonuç doğurmaz. Kişi sağlığında malvarlığı üzerinde serbestçe tasarruf edebilir.
• Denkleştirme amaçlı devirler. Mirasbırakan, çocukları arasında adaleti sağlamak için birine taşınmaz, diğerine daha önce iş yeri sermayesi ya da eğitim desteği vermişse; devir mal kaçırma değil, mirasçılar arasındaki dengeyi kurma amacı taşır. Bu durumda ilgili talep muvazaa değil, mirasta denkleştirme olabilir (TMK m. 669 vd.).
• Hizmet ve bakım karşılığı devirler. Uzun yıllar mirasbırakana bakan, hastalığında yanında duran kişiye yapılan temlik, minnet duygusuna ve fiilen görülen hizmete dayanıyorsa ivazsız sayılmaz.
• Taşınırlar, tapusuz taşınmazlar, banka mevduatı. Bu mallarda bağışlama için resmî şekil aranmadığından gizli işlem geçerli olur ve kurumun temel mantığı işlemez. Mirasçılar için kalan yol, koşulları varsa tenkis ya da denkleştirmedir.
• Ölüme bağlı tasarruflar. Vasiyetname ya da miras sözleşmesi muvazaa konusu olmaz; bunlara karşı iptal (TMK m. 557 vd.) veya tenkis davası açılır.
• İyiniyetli üçüncü kişiye ulaşmış taşınmazlar. § 7’de açıklandığı üzere tapu sicilinin aleniyeti korunur.

§ 11 — Özel görünümÖlünceye kadar bakma sözleşmesiyle yapılan devirler

Görünürdeki işlem her zaman satış olmak zorunda değildir. Uygulamada ikinci sırada gelen kalıp, ölünceye kadar bakma sözleşmesidir.

Bu sözleşme ivazlı bir sözleşmedir ve talih (rizikolu) sözleşmelerdendir: bakım borçlusu, alacaklının ne kadar yaşayacağını bilmeden yükümlülük altına girer. Bu nedenle edimler arasında sonradan ortaya çıkan dengesizlik — örneğin alacaklının sözleşmeden kısa süre sonra ölmesi — tek başına muvazaa göstergesi değildir.

Muvazaa iddiası, sözleşmenin baştan itibaren bakım amacı gütmediğini göstermeyi gerektirir. Mahkemelerin baktığı noktalar: mirasbırakanın sözleşme tarihinde gerçekten bakıma ihtiyacı var mıydı (yaşı, sağlık durumu, yalnız yaşayıp yaşamadığı); bakım borcu fiilen ifa edilmiş midir; devredilen malvarlığının terekeye oranı bakım ediminin değeriyle makul bir ilişki içinde midir; bakım borçlusu aynı çatı altında mı yaşamaktadır.

Buna karşılık bakım borçlusunun mirasbırakanın gelini, damadı ya da komşusu olması işlemi kendiliğinden şüpheli hâle getirmez. Kanun, edimin para olmasını da zorunlu tutmaz; emek ve hizmet de karşı edim oluşturur.

§ 12 — KarşılaştırmaKomşu hukuki sebepler ve terditli dava

Mirasçının elindeki tek araç muris muvazaası değildir. Olayın koşulları hangi sebebin tutacağını baştan belli etmediği için, dilekçe stratejisi genellikle birden çok sebebi birlikte veya kademeli olarak ileri sürmek üzerine kurulur.

Sebeplerin birlikte ileri sürülmesi

Bir dilekçede birden fazla hukuki sebebe dayanmak mümkündür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, vekâlet görevinin kötüye kullanılması ile muris muvazaasının aynı dava içinde birlikte veya terditli olarak ileri sürülebileceğini; hâkimin bildirilen sebepleri en uygun sıralamayla araştırması gerektiğini belirtmiştir.

Pratikte en verimli kurgu şudur: asıl talep muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil; kabul edilmezse terditli olarak tenkis. Tenkisin hak düşürücü süreye tâbi olduğu unutulmamalıdır — muvazaa davası açmakta gecikmenin bedeli, çoğu zaman tenkis hakkının da düşmüş olmasıdır.

§ 13 — SüreZamanaşımı yok; ama sınırsız da değil

Muvazaa nedeniyle hükümsüzlük iddiası zamanaşımına ve hak düşürücü süreye tâbi değildir. Dava, mirasbırakanın ölümünden sonra herhangi bir zamanda açılabilir. Bu, kurumun en bilinen özelliğidir; ancak beraberinde iki yaygın yanılgı getirir.

Birincisi: Süre yokluğu, gecikmenin bedelsiz olduğu anlamına gelmez. Aradan geçen uzun yıllar tanıkların kaybolmasına, banka kayıtlarının saklama süresinin dolmasına ve taşınmazın el değiştirerek iyiniyetli üçüncü kişiye ulaşmasına yol açar. İspat imkânı fiilen tükenir.

İkincisi: Aşırı gecikme, dürüstlük kuralı üzerinden bir sınırla karşılaşabilir (TMK m. 2). Durumu bilerek uzun süre sessiz kalan, hatta devri fiilen kabul eden davranışlarda bulunan mirasçının sonradan dava açması, somut olayın koşullarına göre hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir. Bu değerlendirme mutlak bir süre kuralı değildir; ancak bir savunma argümanı olarak karşınıza çıkacağını bilerek hazırlanmak gerekir.

§ 14 — SonuçKabul kararı ne getirir?

Dava kabul edilirse mahkeme, tapu kaydının davacının miras payı oranında iptaline ve bu pay bakımından davacı adına tesciline karar verir. Taşınmazın tamamının terekeye dönmesi ancak tüm mirasçıların davada yer alması hâlinde mümkündür. Bu nedenle dava açmadan önce mirasçılık belgesindeki pay oranlarının doğru hesaplanması ve mümkünse diğer mirasçıların davaya katılımının sağlanması, sonucu doğrudan etkiler.

Payların hesabında yasal mirasçılık ve saklı pay kuralları esas alınır (TMK m. 495 vd., m. 505). Taşınmaz artık üçüncü kişide ise ve iyiniyet koruması devreye giriyorsa, hüküm tapu iptali yerine tazminata dönüşür; bu ihtimal için terditli talep dilekçede baştan yer almalıdır.

Karara karşı istinaf, koşulları varsa temyiz yolu açıktır. Yargılama gideri ve vekâlet ücreti, kabul veya ret oranına göre paylaştırılır; nispî vekâlet ücreti taşınmazın değeri üzerinden hesaplandığı için, dava değerinin gerçekçi belirlenmesi risk yönetiminin parçasıdır.

§ 15 — TartışmaYerleşmemiş ve gelişmeye açık alanlar

Aşağıdaki başlıklarda henüz oturmuş bir uygulama yoktur. Bunlar, kurumun 1974’teki “tapuda kayıtlı taşınmaz” çerçevesinin bugünkü malvarlığı gerçekliğiyle örtüşmemesinden doğar. Bu bölümdeki değerlendirmeler yazarın görüşüdür; yerleşik içtihat olarak sunulmamaktadır.

Şirket üzerinden dolanma

Mirasbırakan taşınmazı doğrudan çocuğuna devretmek yerine, kontrolündeki bir şirkete sermaye olarak koyup ardından şirket paylarını devrederse, ortada tapuda görünen bir “satış” yoktur. Malvarlığının mirasçıdan kaçırılması sonucu ise aynıdır. Burada muris muvazaası unsurlarının kurulması güçtür; tartışma daha çok işlemler zincirinin bütünüyle değerlendirilmesi ve tenkis üzerinden yürütülmelidir.

Yurt dışındaki taşınmazlar

Türk vatandaşı mirasbırakanın yurt dışındaki taşınmazı bakımından uygulanacak hukuk, milletlerarası özel hukuk kurallarına göre belirlenir; taşınmazlar bakımından bulundukları ülke hukukunun rolü belirleyicidir (MÖHUK m. 20). Türk mahkemesinden yabancı ülkedeki tapu kaydının iptalini istemek pratikte sonuç doğurmaz; bu nedenle strateji, o ülkedeki dava yolu ile Türkiye’deki tenkis/denkleştirme talepleri arasında kurulmalıdır.

Dijital ve kaydî varlıklar

Kripto varlıklar, yatırım fonu katılma payları ve kaydî sermaye piyasası araçları tapu sicilinde kayıtlı değildir ve devirleri şekle bağlı değildir. Bu nedenle muris muvazaası bu varlıklara doğrudan uygulanamaz. Mirasçıların pratikteki asıl sorunu ise hukuki nitelendirme değil, varlığın tespitidir: terekeye temsilci atanması ve mahkeme aracılığıyla platform ve aracı kurum kayıtlarının celbi, bu alanda kurulması gereken ilk adımdır.

Aile konutu şerhi ile kesişim

Devre konu taşınmaz aile konutu ise, eşin rızası olmadan yapılan devir zaten ayrı bir geçersizlik sebebi doğurur (TMK m. 194). Sağ kalan eş açısından bu, muvazaadan bağımsız ve çoğu zaman ispatı daha kolay bir yoldur; dilekçede birlikte değerlendirilmesi yerinde olur. Ayrıntı için aile konutu, ipotek ve eşin rızası makalesine bakınız.

§ 16 — PratikDava öncesi kontrol listesi

Dilekçe yazmadan önce aşağıdaki maddelerin tamamının cevaplanmış olması, davanın seyrini büyük ölçüde belirler.

• Mirasçılık belgesi alındı; davacının pay oranı hesaplandı.
• Taşınmazın tapu kaydı ve resmî akit tablosu temin edildi; işlem tarihi ve gösterilen bedel belirlendi.
• Tapu müdürlüğündeki işlem dosyasının tamamının celbi talep edildi.
• Devralanın işlem tarihindeki ödeme gücü araştırıldı (SGK, vergi, banka).
• Mirasbırakanın işlem tarihi civarındaki banka hareketleri incelendi; bedelin izi arandı.
• Mirasbırakanın devir için makul bir nedeni bulunup bulunmadığı belgelendi.
• Devirden sonra taşınmazı kimin kullandığı, vergisini kimin ödediği tespit edildi.
• Görgü tanıkları belirlendi; beyanlarının hangi vakıayı karşılayacağı planlandı.
• Taşınmazın sonradan el değiştirip değiştirmediği kontrol edildi; iyiniyet tartışmasına hazırlanıldı.
• İhtiyati tedbir talebi somut gerekçeyle dilekçeye eklendi.
• Terditli talepler (tenkis, tazminat) ve hak düşürücü süre durumu değerlendirildi.
• Yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer olarak doğrulandı; birden çok taşınmaz varsa ayrı dava planlandı.

§ 17 — SSSSık sorulan sorular